Merhaba,
Ç.N. [2]’yi hazırlamaya başladığımızda bizi zor bir işin beklediğini farkettik; birbirinden nitelikli çeviriler ve yazılar arasından seçim yapmak. Bize ulaşan ürünlerin tümünü değerlendirebilmek ve bütünlüklü bir içerik sunabilmek için Ç.N. [2] ve Ç.N. [3]’ü eşzamanlı olarak okurla buluşturmayı uygun gördük.
Ç.N. [3], 19. yüzyıldan bir mektupla açılıyor. Bir İspanyol şairinin, Gustavo Adolfo Becquer’in, yaşamının bir döneminde kaldığı manastır hücresinden, şiir üzerine yazdığı (Nihal Akbulut’un dilimize kazandırdığı) sıcacık bir mektupla. Ozan Yılmaz ve Kayhan Yükseler’in, Fars ve Rus edebiyatından çevirdikleri öykülerden sonra Erdoğan Alkan, Onur Behramoğlu, Gökçenur Ç., Nice Damar, Metin Fındıkçı, Tamer Gülbek, Oktay Selim Karaca, Gökçe Metin, Miziyev-Ahmet Necdet , Selahattin Özpalabıyıklar, İpek Seyalıoğlu, Çağla Soykan, Oğuz Tarihmen, Erkut Tokman, İlyas Tunç, Selim Temo ve Sedef Ünal, dünya şiirinden çeşitli örnekler tanıttılar bizlere. Söyleşi bölümümüzde Saliha Paker, Sylvia Plath (çev: Dilek Değerli) ve Sedat Umran’ı sayfalarımızda ağırladık. Paul Eluard (çev: Sait Maden), Şükrü Erbaş, Claudia Moreira, (çev: Erkan Efil) ve Mustafa Ziyalan’ın deneme yazılarının ardından, çağdaş Türk şairlerini dünya dillerine çeviri çalışmalarımızda Nihat Behram, Eray Canberk, Veysel Çolak, Haydar Ergülen, Hüseyin Ferhad ve Ayten Mutlu’nun şiirlerine yer verdik. Ç.N., Necmiye Alpay, Yusuf Çotuksöken, Şehnaz Tahir Gürçağlar ve Sabri Gürses’in yazılarının yer aldığı inceleme bölümüyle son buldu. Sabri Gürses’in yazısının birinci bölümünün Ç.N.’nin 2.sayısında yayımlandığını hatırlatalım.
İyi okumalar.
Tozan Alkan
26 Mayıs 2007 Cumartesi
Ç.N.[3] Önsöz
Ç.N.[3] İçerik
Mektup:
Becquer, (çev: Nihal Akbulut)
Öykü:
Ozan Yılmaz, hikâye
Kayhan Yükseler, Nikolay Semenoviç Leskov
Şiir:
Erdoğan Alkan, Guillaume Apollinaire
Onur Behramoğlu, Yehuda Amihay
Gökçenur Ç., Howard Nemerov
Nice Damar, Tılsımlı Kuyruk
Metin Fındıkçı, Rita Avvad
Tamer Gülbek, Robert Lowell
Oktay Selim Karaca, Mihail Yuryeviç Lermontov
Gökçe Metin, Adrienne Rich
Miziyev-Ahmet Necdet , Sergey Yesenin
Selahattin Özpalabıyıklar, Wallace Stevens
İpek Seyalıoğlu, Mel Kenne,
Çağla Soykan, Juan Carlos Mestre
Oğuz Tarihmen, Erich Mühsam
Erkut Tokman, Nichita Stanescu
İlyas Tunç, Martin Espada
Selim Temo, Melayê Cizîrî
Sedef Ünal, Henrik Nordbrandt
Söyleşi:
Saliha Paker’le söyleşi, Tozan Alkan
Sylvia Plath’le söyleşi, (çev: Dilek Değerli)
Sedat Umran’la söyleşi, Şeref Bilsel
Deneme:
Paul Eluard (çev: Sait Maden)
Şükrü Erbaş, Yüzlerce Dille Eksikli Yaşamak
Claudia Moreira, Görünmeyen Hain (çev:Erkan Efil)
Mustafa Ziyalan, Plath'ın "Ulaklar"ını nasıl okumalı?
Çağdaş Türk Şiiri’nden çeviriler:
Nihat Behram, (çev: Neslihan Akkar)
Eray Canberk, (çev: Tozan Alkan)
Veysel Çolak, (çev: Tozan Alkan)
Haydar Ergülen, (çev:Tozan Alkan)
Hüseyin Ferhad, (çev: Abdülkadir Abdelli)
Ayten Mutlu, (çev: Mustafa Balel)
İnceleme:
Necmiye Alpay, Kendi Sözlüğünü Oluşturmak
Yusuf Çotuksöken, Türkçe Kullanımında Yaşanan Sorunlar Üzerine Gözlemler ve Çözüm Önerileri
Şehnaz Tahir Gürçağlar, Tercüme Bürosu’nu Anlamak
Sabri Gürses, Türkçe Şiir Çevirisi Tarihine Bir Giriş (2. Bölüm)
Aforizmalar, Tanımlar, Saptamalar
28 Mayıs 2006 Pazar
Nikolay Semenoviç LESKOV 1831-1895
(1831-1895) 19.yy. ünlü Rus roman ve öykü yazarı
Rusça'dan çeviren: Kayhan Yükseler
Henrik Nordbrandt 1945-
21 mart 1945 Kopenhag doğumlu Danimarkalı şair. Doğu dilleri bölümü’nde Arapça, Türkçe ve Çince öğrenimi gördü. İlk şiir kitabı 1966 yılında yayımlandı. Başta Danimarka Akademisi Büyük Ödülü ve küçük Nobel olarak anılan Kuzey Ülkeleri edebiyat ödülü olmak üzere çok sayıda ödülün sahibidir.
Uzun yıllar Türkiye,de de yaşamış olan şairin şiirlerinde Türkiye’nin, özellikle de Ege bölgesinin İzlerini görmek mümkündür.
Danca'dan çeviren: Sedef Ünal
Martin Espada 1957-
Martin Espada, 1957’de Brooklyn, New York’da doğmasına rağmen kendini bir Latin şair olarak nitelendiriyor. Massachusetts Üniversitesi’nde profesör; aynı zamanda yaratıcı yazarlık dersleri veriyor. En sevdiği şairlerden biri Nazım Hikmet. Üniversitedeki “Politik İmgelemin Şiiri” derslerinde Nazım’dan, Latin şairlerden örnekler sunuyor. Sevdiği diğer şairler; Walt Whitman, Pablo Neruda, Allen Ginsberg. Bu derslerde yaptığı çalışmalar Curbstone Press tarafından kitaplaştırdı: “Poetry Like Bread” (Ekmek Gibi şiir).
Bar fedailiğinden avukatlığa kadar çeşitli işler yapan Martin Espada’nın şiirlerinde kökeninin geldiği Puerto Rico’nun etkisi hakimdir.
Şair, ilk şiirlerini kapsayan Imagine the Angels Of Bread (İyilik Meleklerini Düşünmek) Kitabıyla Amerikan Kitap Ödülü’nü kazandı. A Mayan Astronomer In Hell’s Kitchen (Cehennem Mutfağında Mayalı Bir Astronom), City of Coughing and Dead Radiators (Öksürük Kenti ve Soğuk Radyatörler), kitaplarından bazıları.Yeni ve seçilmiş şiirlerinden (1982-2002) oluşan son kitabının adı, “Alabanza”. Ayrıca; makalelerini içeren “Zapata’s Disciples” (Zapata’nın Yoldaşları) adını verdiği kitabı da Bağımsız Yayınevleri Kitap Ödülü’nü aldı. Paterson Şiir Ödülü, PEN / Revson Şiir Ödülü, Robert Creeley Ödülü gibi ödülleri de var.
İngilizce'den çeviren: İlyas Tunç
Nichita Stanescu 1933-1983
31. Mart 1933’de Ploeşti’de doğdu. 1952 yılında Bükreş üniversitesi filoloji fakültesine girdi. 1957-1960 yılları arasında “Gazeta Literara” da redactor olarak çalıştı. 1960 yılında ilk şiir kitabı “ Sensul iubirii”(Akş duygusu) yayınladı.1969 yılında Fillandiya, İtalya ve Fransa’yı ziyaret etti. 1975 yılında uluslararası “Herder” şiir ödülünü kazandı. 1960-1970 yılları arasında gelişen Romen neo-modernizminin öncüsü oldu. 1978 yılında yayınladığı “Epica Manga” adlı şiir kitabı ile Mihai Eminescu’nun da kazandığı Romen Akademisi Büyük ödülünü kazandı. 1980 yılında İşveç bilim akademisi tarafından Elitis, Frisch, Senghor ve Borges’le birlikte Nobel Edebiyat ödülüne aday gösterildi. 20. yüzyıl Romen şiirinin en önemli temsilcisi olan şair 13 Aralık 1983 yılında hastalanarak öldü.
Romence’den çeviren: Erkut Tokman.
Melayê Cizîrî 1566-1640
Bextiyan aşiretinden olan Melayê Cizîrî, 1566 yılında Cizîra Botan’da (Cizre) doğdu. Asıl adı Şêx Ehmedê kurê Şêx Mihemedê Cizîrî olan şair, ilk derslerini bir alim olan babasından aldı. Ardından Diyarbakır’ın Sitrabas köyünde Mele Taha’ya intisab etti ve ondan desturnâme aldı. Oradan Hasankeyf’e geçerek buradaki medresede fakihlere ders verdi. Dinî eğitim için Arap ülkeleri ve İran’a gittiği belirtilmektedir. Sonra Cizîra Botan’a döndü ve buradaki Medreseya Sor’da hocalık yaptı. Öğrencilerinden birisi de, ünlü Kürt şairi Feqîyê Teyran’dır. Mela ve Nîşanî gibi mahlaslar da kullanan ve 1640 yılında Cizîra Botan’da ölen şairin mezarı, halk tarafından kutsal bir ziyaretgâh olarak kabul edilmektedir. Cizira Botan Mîri’nin saray şairi olan ve Mîr’in kız kardeşiyle evli olan Melayê Cizîrî, halk arasında “Reyis-ul Şuara” olarak anılır. Melayê Cizîrî yalnızca Kürt şiirinin değil, klasik Doğu şiirinin de anlaşılması en güç şairlerinden biridir. Divanıyla ilgili olarak farklı dillerde çok sayıda şerh yazılmıştır
Yapıtları: Dîwan (Şiir, Berlin, 1904; Martin Hartman tarafından hazırlanan kitap Der kurdische Diwan des Schech Ahmed von Geziret ibn Omar, genant Mäla’i Ğizri başlığını taşımaktadır -İstanbul 1922; Muhammed Şefîk el-Arvasî tarafından yayıma hazırlanmıştır –Şam, Hawar dergisinde bölümler halinde yayımlandı; 35-58. sayılar arasında, 1941-1943 -Kamışlı 1958; İki cilt olarak ve Al-aqdu l-cawhari, fi şarhi dîwanî l-şayxil-Jizrî başlığıyla yayım¬lan¬mıştır -Hewlêr 1964; Gîwî Mukrîyanî tarafından yayıma hazırlanmıştır -Bağdat 1978; Sadiq Behadînê Amêdî tara¬fından yayıma hazırlanmıştır –Tahran 1982; Hejar’ın çeviri¬si ve Diwanî ‘Arifî Rabbanî Şêx Ehmedî Cizîrî adıyla yayımlanmıştır, aynı zamanda bir şerhtir de -Stockholm 1987 –İstanbul 1992; Zeynelabidîn Zinar’ın çeviriyazısıyla –Saint Petersburg 1994; Divan Gazêlêy Mulla Axmed Cezîrî adıyla Kerîmî Eyûbî ve R. Nayka tarafından çevrilmiştir), Melayî Cizîrî Dîvanı’nın Şerhi; Abdulmukit Septioğlu’nun hazırladığı şerh; İstanbul, 2004, yine 2004’te Duhok’ta yayımlanan ve Mela Evdilselamê Cizîrî’ye ait şerh ile Şîroveya Dîwana Melayê Cizîrî; Celalettin Yöyler’in hazırladığı şerh; İstanbul, 2006).
Kürtçe'den Çeviren: Selim Temo
Erich Mühsam 1878-1934
Berlin’de bir Yahudi ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Lisedeyken sosyalist bir dergiye okulu hakkında verdiği raporlardan dolayı okuldan atıldı. Önce eczacılık, daha sonra “Garip Şeytan” adlı anarşist dergide yazı işleri müdürlüğü yaptı. 1909’dan itibaren Münih’e yerleşti ve burada soyalist görüşlü Grup Eylem ve Grup Anarşist derneklerini kurdu. 1910’da tutuklanarak gizli işler çevirmek suçuyla yargılandıysa da serbest bırakıldı. Münih Kabaresi’nde ve Simplicissimus gibi zamanının ünlü mizah dergilerinde çalıştı. Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru siyasi görüşleri ve vicdani redçilikten dolayı altı ay hapis yattı. Hapisten çıktığında savaş sona ermişti.
1919’da Münih’te Devrimci İşçi Kurumu’nun üyesi olarak Bavyera’da bir Meclis Cumhuriyeti kurulması fikrini savundu. Bu cumhuriyetin ordu tarafından lağvedilmesinin ardından hareketin elebaşılardan biri olarak 15 yıl hapse mahkum edildi. 1924’de affa uğradı. Hapisten çıktıktan sonra Berlin’e dönerek Fanal adında anarşist bir dergi çıkardı. 1925-29 yılları arasında Alman Komünist Partisi’ne yakınlığıyla bilinen ve savaş esirlerine yardım eden Kızılyardım kurumu için çalışmaya başladı. Bu yüzden Alman Anarşistler Federasyonu’ndan atıldı. 1929’da siyasi düşünce farklılıklarından dolayı Kızılyardım’dan ayrılan Mühsam, faşistlerin Almanya’da iktidarı ele geçirmelerinden çok kısa bir süre önce, 1932 senesinde, Toplumun Devletten Kurtarılması - Komünist Anarşizm Nedir? başlıklı ünlü makalesini yayımladı.
Faşistlerin iktidara gelmelerinden kısa bir süre sonra 1933 yılında tutuklanarak Oranienburg Toplama Kampı’nda öldürüldü. Ölümü basına “Yahudi Erich Mühsam gözaltında kendini astı“ şeklinde yansıdı. Şiirleri ve diğer eserleri, ancak ölümünden sonra yayımlandı.
Eserlerinden bazıları: Eşcinsellik. Zamanımızın Ahlak Tarihi’ne Bir Katkı (1903), Çöl (Şiirler, 1904), Krater (Şiirler, 1909), Yudas (İşçi Tiyatrosu, 1921); Devrim (Mücadele Türküleri, Marşlar ve Taşlamalar, 1925), Alarm (Manifestolar, 1925)
Almanca'dan Çeviren: Oğuz Tarihmen
Mel Kenne
Şair, çevirmen ve öğretim görevlisi. Çeşitli Latin Amerikalı, İspanyol ve Türk şairlerin şiirlerini İngilizce’ye çevirdi. Saliha Paker’le birlikte Latife Tekin’in Sevgili Arsız Ölüm ve Buzdan Kılıçlar romanlarını İngilizce’ye kazandırdı. Şiir kitapları: From the Word, South Wind, Eating the Fruit, and The Book of Ed.
İngilizce'den çeviren: İpek Seyalıoğlu
Adrienne Rich 1929-
1929’da Baltimore’da doğan Adrienne Rich ABD’nin en önemli şairlerinden. 1951’de Radcliffe Koleji’nden mezun olduğu yıl “Yale Series of Younger Poets” ödülünü aldı ve bu ödülle birlikte ilk kitabı A Change of World yayınlandı. Sonrasında Necessities of Life (1966), Leaflets (1969) ve Will to Change (1971) kitapları çıktı. 1969 yılından itibaren “Kadın Özgürlüğü” hareketinde aktif olarak yer aldı.1974’de şiir seçkisi Diving Into the Wreck “National Book Award” ödülünü aldı, ancak Rich bu ödülü tek başına almayı reddetti ve susturulan bütün kadınlar adına iki kadın şairle birlikte aldı. 1976’da Of Woman Born: Motherhood as Experience and Institution eseri yayınlandığı yıl lezbiyen olduğunu açıkladı. 1997’de “National Medal for the Arts” ödülünü reddetti. Reddetme gerekçesini şöyle açıkladı: "Başkan Clinton ya da Beyaz Saray’dan gelen bu ödülü kabul edemem çünkü benim anlayışıma göre sanat bu yönetimin ahlaksız politikalarıyla uyuşmuyor…”
İngilizce'den çeviren: Gökçe Metin
Mihail Yuryeviç Lermontov 1814-1841
Mihail Yuryeviç Lermontov 1814-1841 yılları arasında yaşadı. 1837 yılının Şubat ayında Puşkin’in ölümü üzerine “Şairin Ölümü” adlı meşhur şiirini yazdı. O da Puşkin gibi hayatını bir düelloda kaybetmiştir. 1828-1841 yılları arasındaki 13 yıllık çalışma hayatında Lermontov lirik şiirler, manzumeler (Mtsıri, Şeytan vb.), piyesler (Maskarad, İki Kardeş vb.), Mensur Eserler (Zamanımızın Kahramanları vb.) yazmış, Puşkinle birlikte çağdaş Rus edebiyatının temellerini atmıştır.
Rusça'dan çeviren: Oktay Selim Karaca
